Podejścia humanistyczno-doświadczeniowe - wybór publikacji 2024
Psychoterapia humanistyczno-doświadczeniowa obejmuje różnorodne podejścia, w szczególności terapię skoncentrowaną na osobie, terapię Gestalt, terapię skoncentrowaną na emocjach, terapię egzystencjalna, terapię zabawą, psychodramę i inne. Są to podejścia, zakorzenione w psychologii humanistycznej, podkreślające znaczenie relacji terapeutycznej, subiektywnego doświadczenia i przetwarzania emocjonalnego w procesie psychoterapii. Terapie humanistyczne są znane ze swojego nacisku na empatię oraz autentyczną obecność w relacji. Badania wykazały, że empatyczna, autentyczna i akceptująca relacja między psychoterapeutą a osobą korzystającą z psychoterapii jest jednym z najważniejszych czynników przyczyniających się do skuteczności terapii.
Znaczenie jakie nadają relacji terapeutycznej psychoterapeuci humanistyczno-doświadczenowi wpłynęło na wiele innych modalności terapeutycznych, które zaczęły również zwracać uwagę na znaczenie jakości relacji w procesie psychoterapii. Integracja tradycji humanistycznych i doświadczeniowych doprowadziła do rozwoju podejść takich jak terapia skoncentrowana na emocjach (EFT), która łączy elementy terapii skoncentrowanej na osobie, terapii Gestalt oraz terapii egzystencjalnej. Podejścia humanistyczno-doświadczeniowe są również częścią podejść integracyjnych, które łączą różne techniki terapeutyczne, takie jak terapia schematów, terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) oraz transkulturowa terapia pozytywna. W rezultacie, podejścia humanistyczno-doświadczeniowe, zarówno samodzielnie, jak i w ramach podejść integracyjnych, wykazują znaczącą skuteczność w terapii różnych problemów i zaburzeń psychicznych.
W centrum uwagi HD znajduje się procesualne rozumienie self, diagnoza oparta na obserwacji fenomenologicznej, współtworzenie nowych wzorców (schematów) kontaktu oraz emocjonalna i narracyjna konsolidacja zmian osiąganych w trakcie psychoterapii.
Badania naukowe i doświadczenia kliniczne wskazują, że podejście humanistyczno-doświadczeniowe jest uznaną i skuteczną metodą terapeutyczną, szczególnie w leczeniu:
- depresji (Braganza i Piedmont, 2015; Zacharia i in., 2015; Barkham i in., 2021; Merizzi i in., 2022)
- zaburzeń lękowych, w tym lęku społecznego i uogólnionego (Simpson i Dryden, 2011; Braganza i in., 2019; Herrera Salinas i in., 2019) oraz fobii (Bigley i in., 2010; Butollo i in., 2016; Aroll i in., 2017; Timulak i in., 2022)
- zaburzeń adaptacyjnych , w tym zespołu stresu pourazowego (Gray i in., 2017, 2021; Astill Wright i in., 2021; Bison i in., 2019, Sturt i in., 2023)
- zaburzeń związanych z chorobą somatyczną, w tym lęku związanego z zabiegiem diagnostycznym, operacyjnym, z Covidem itp. (Witt, 2003; Peng i in., 2015; Derks i in., 2020; Aston i in., 2021; Doğan i in., 2022; Finch i in., 2024)
- uzależnień (Gray, 2001, 2002; Kim i Bae, 2018; Parker i in., 2020)
- zaburzeń psychosomatycznych, w tym w redukcji bólu (Sandaunet i Salamonsen, 2012; Reme i in., 2013; Crawley i in., 2013, 2018; Parker i in., 2018; Doğan i Saritaş, 2021; Anderson i in., 2021)
Podejście humanistyczno-doświadczeniowe jest skuteczne w terapii par, w redukowaniu napięć występujących w społeczności (w tym przeciwdziałaniu przemocy). Ze względu na właściwą podejściu koncentrację na relacji i doświadczaniu, jest skuteczne we wzmacnianiu więzi interpersonalnych i w reintegracji osobowości.